Mediacja w sprawie rodzinnej – na czym polega i kiedy warto

Sprawy rodzinne różnią się od innych sporów tym, że relacja między stronami zwykle nie kończy się wraz z wyrokiem. Rodzice, nawet po rozstaniu, nadal muszą współpracować w sprawach dzieci. Dlatego sposób, w jaki rozwiązują konflikt, ma ogromne znaczenie – także dla samych dzieci.

Czym jest mediacja rodzinna?

To dobrowolna i poufna rozmowa stron z udziałem bezstronnego mediatora. Mediator nie rozstrzyga, kto ma rację, i nie narzuca rozwiązań. Pomaga stronom rozmawiać, uporządkować sporne kwestie i wypracować porozumienie, które obie strony uznają za możliwe do przyjęcia.

Czego może dotyczyć?

• warunków rozwodu lub separacji,
• sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej,
• miejsca zamieszkania dziecka i kontaktów z drugim rodzicem,
• alimentów,
• korzystania ze wspólnego mieszkania i podziału majątku.

Jak wygląda mediacja?

Mediacja może zostać podjęta zanim sprawa trafi do sądu – na podstawie umowy stron – albo w toku postępowania, gdy sąd skieruje strony do mediacji.

Zwykle obejmuje kilka spotkań. Mediator często zaczyna od rozmów z każdą ze stron osobno, a potem prowadzi spotkania wspólne. Jeżeli strony dojdą do porozumienia, spisują ugodę, którą następnie zatwierdza sąd.

Czy ugoda z mediacji jest wiążąca?

Tak. Ugoda zawarta przed mediatorem, po zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Jeżeli nadaje się do wykonania w drodze egzekucji – na przykład zawiera zobowiązanie do płacenia alimentów – sąd zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności. Dzięki temu w razie potrzeby można ją wyegzekwować tak samo jak wyrok.

Sąd odmówi zatwierdzenia ugody, jeżeli jest ona sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, zmierza do obejścia prawa, jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności. Dlatego tak ważne jest jej staranne przygotowanie.

Poufność

To, co zostaje powiedziane podczas mediacji, pozostaje poufne. Mediator ma obowiązek zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, a propozycje ugodowe i oświadczenia składane w mediacji nie mogą być powoływane w późniejszym postępowaniu przed sądem. Strony mogą więc rozmawiać otwarcie, bez obawy, że ich słowa zostaną wykorzystane przeciwko nim.

Kiedy warto, a kiedy nie?

Mediacja sprawdza się, gdy obie strony – mimo konfliktu – są gotowe rozmawiać i szukać rozwiązania. Nie jest natomiast dobrym wyborem w sytuacji przemocy domowej lub gdy jedna ze stron nie jest w stanie swobodnie przedstawiać swojego zdania. Wtedy właściwszą drogą jest postępowanie sądowe.

Rola mediatora – i pełnomocników

Mediator jest bezstronny – nie doradza żadnej ze stron i nie ocenia, kto ma rację. Jego zadaniem jest prowadzenie rozmowy, pilnowanie, by każda ze stron mogła się wypowiedzieć, oraz pomoc w sformułowaniu porozumienia tak, by było jasne i możliwe do wykonania.

Strony mogą przyjść na mediację z własnymi pełnomocnikami – adwokatami lub radcami prawnymi. To często dobre rozwiązanie, zwłaszcza w sprawach majątkowych: pełnomocnik pomaga stronie ocenić propozycje, a mediator dba o przebieg rozmów.

Świadomie zawarte porozumienie jest trwalsze – a to w sprawach rodzinnych szczególnie ważne.

Więcej o tym, czego może dotyczyć mediacja rodzinna, przeczytają Państwo na stronie Mediacje rodzinne i rozwodowe.